Medium
સહસંયોજક બંધમાં ઇલેક્ટ્રોન સ્થાનાંતરની અસરો સમજાવો.
(N/A) કાર્બનિક અણુમાં ઇલેક્ટ્રોનનું સ્થાનાંતર કાં તો પરમાણુ અથવા વિસ્થાપક સમૂહની અસર હેઠળ ધરા અવસ્થામાં અથવા યોગ્ય આક્રમણકારી પ્રક્રિયકની હાજરીમાં થઈ શકે છે.
$(i)$ અણુમાં હાજર પરમાણુ અથવા વિસ્થાપક સમૂહની અસરને કારણે થતું ઇલેક્ટ્રોન સ્થાનાંતર બંધનું કાયમી ધ્રુવીભવન કરે છે. પ્રેરક અસર (Inductive effect) અને સંસ્પંદન અસરો (Resonance effects) આ પ્રકારના ઇલેક્ટ્રોન સ્થાનાંતરના ઉદાહરણો છે.
$(ii)$ જ્યારે કોઈ પ્રક્રિયક અણુ પર આક્રમણ કરવા માટે નજીક આવે છે ત્યારે અણુમાં કામચલાઉ ઇલેક્ટ્રોન સ્થાનાંતર અસરો જોવા મળે છે. આ પ્રકારના ઇલેક્ટ્રોન સ્થાનાંતરને ઇલેક્ટ્રોમેરિક અસર (Electromeric effect) અથવા ધ્રુવીભવનીયતા અસર (Polarisability effect) કહેવામાં આવે છે.
$(i)$ અણુમાં હાજર પરમાણુ અથવા વિસ્થાપક સમૂહની અસરને કારણે થતું ઇલેક્ટ્રોન સ્થાનાંતર બંધનું કાયમી ધ્રુવીભવન કરે છે. પ્રેરક અસર (Inductive effect) અને સંસ્પંદન અસરો (Resonance effects) આ પ્રકારના ઇલેક્ટ્રોન સ્થાનાંતરના ઉદાહરણો છે.
$(ii)$ જ્યારે કોઈ પ્રક્રિયક અણુ પર આક્રમણ કરવા માટે નજીક આવે છે ત્યારે અણુમાં કામચલાઉ ઇલેક્ટ્રોન સ્થાનાંતર અસરો જોવા મળે છે. આ પ્રકારના ઇલેક્ટ્રોન સ્થાનાંતરને ઇલેક્ટ્રોમેરિક અસર (Electromeric effect) અથવા ધ્રુવીભવનીયતા અસર (Polarisability effect) કહેવામાં આવે છે.
Explore More
Similar Questions
નીચેના માટે હાઇપરકોન્જુગેશન રેઝોનન્સ બંધારણો દોરો:
$(a) \ CH_3-CH=CH_2$
$(b) \ CH_3-CH_2^+$
$(c) \ CH_3-CH_2-CH_2^+$
$(a) \ CH_3-CH=CH_2$
$(b) \ CH_3-CH_2^+$
$(c) \ CH_3-CH_2-CH_2^+$
Medium
View Solution$\sigma$ બંધ કક્ષકો સાથે સંકળાયેલ વિસ્થાનિકરણના પ્રકારને શું કહેવામાં આવે છે?
Easy
View Solutionનીચેની સંયુગ્મિત (conjugated) સિસ્ટમમાં $-NO_2$ સમૂહ શું દર્શાવે છે?
નીચેનાને સૂચના મુજબ ગોઠવો:
$(i)$ એસિડિક પ્રબળતાના ઉતરતા ક્રમમાં ગોઠવો:
$CH_3COOH, (CH_3)_3CCOOH, (CH_3)_2CHCOOH, CH_3CH_2COOH$
(ii) સ્થિરતાના ઉતરતા ક્રમમાં ગોઠવો:
$\stackrel{+}{CH}_3, (CH_3)_3\stackrel{+}{C}, CH_3CH_2^+, (CH_3)_2\stackrel{+}{CH}$
(iii) એસિડિક પ્રબળતાના વધતા ક્રમમાં ગોઠવો:
$CCl_3COOH, CH_3COOH, CHCl_2COOH, CH_2ClCOOH$
(iv) સ્થિરતાના વધતા ક્રમમાં ગોઠવો:
$(a)$ $CH_3CH=CH-CHO$
$(b)$ $CH_3\stackrel{+}{CH}-CH=C-O:^-$
$(c)$ $\stackrel{+}{CH}_2-CH=CH-C=O$
$(v)$ સ્થિરતાના ઉતરતા ક્રમમાં ગોઠવો:
$(I)$ $CH_2=CH-CHO$
$(II)$ $\stackrel{+}{CH}_2-CH=C-H$ (with $O^-$)
$(III)$ $:CH_2-CH=C-H$ (with $O^-$)
$(i)$ એસિડિક પ્રબળતાના ઉતરતા ક્રમમાં ગોઠવો:
$CH_3COOH, (CH_3)_3CCOOH, (CH_3)_2CHCOOH, CH_3CH_2COOH$
(ii) સ્થિરતાના ઉતરતા ક્રમમાં ગોઠવો:
$\stackrel{+}{CH}_3, (CH_3)_3\stackrel{+}{C}, CH_3CH_2^+, (CH_3)_2\stackrel{+}{CH}$
(iii) એસિડિક પ્રબળતાના વધતા ક્રમમાં ગોઠવો:
$CCl_3COOH, CH_3COOH, CHCl_2COOH, CH_2ClCOOH$
(iv) સ્થિરતાના વધતા ક્રમમાં ગોઠવો:
$(a)$ $CH_3CH=CH-CHO$
$(b)$ $CH_3\stackrel{+}{CH}-CH=C-O:^-$
$(c)$ $\stackrel{+}{CH}_2-CH=CH-C=O$
$(v)$ સ્થિરતાના ઉતરતા ક્રમમાં ગોઠવો:
$(I)$ $CH_2=CH-CHO$
$(II)$ $\stackrel{+}{CH}_2-CH=C-H$ (with $O^-$)
$(III)$ $:CH_2-CH=C-H$ (with $O^-$)
Medium
View Solutionનીચેનામાંથી કયો સમૂહ $(-R)$ અસર દર્શાવતો નથી?
Vedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo